Uitgeverij Mens!

Congres

Congres: Traumasporen (The Body Keeps the Score)

Het herstel van lichaam, brein en geest na overweldigende ervaringen

Met enkele ervaringsonderdelen

Prof. dr. Bessel van der Kolk
21 september 2018


De afgelopen tien jaar is er enorm veel nieuwe kennis opgedaan over de neurobiologische aspecten van trauma, de werking van het geheugen en de aard van herinneringen bij getraumatiseerde mensen. Tijdens het congres zal prof. dr. Bessel van der Kolk (VS) ingaan op de klinische implicaties van deze ontdekkingen en zal hij verschillende therapeutische benaderingen bespreken die hierop gebaseerd zijn.

Recent onderzoek met neurobeeldvormingstechnieken geeft een duidelijke indicatie van de plek in ons brein waar herinneringen worden opgeslagen en hoe er toegang tot traumatische herinneringen kan worden verkregen voor herstel. Herinneren is normaliter een actief en constructief proces. Traumatische herinneringen worden echter opgeslagen als gedissocieerde zintuiglijke en perceptuele fragmenten van de ervaring. Afhankelijk van de leeftijd waarop het trauma wordt opgedaan en de al dan niet aanwezige sociale steunnetwerken van het slachtoffer, worden de herinneringen op verschillende manieren geconstrueerd.

Prof. dr. Bessel van der Kolk zal uitleggen welke ingrijpende gevolgen trauma heeft op het gebied van cognitie, affectregulatie, de ontwikkeling van het ‘zelf’ en onze interacties met anderen. Hij geeft antwoord op de vraag wat het effect is van trauma en gehechtheidsbreuken op de ontwikkeling van de identiteit en hoe dit in een sociale context tot uitdrukking komt in de vorm van problemen met affectmodulatie, destructief gedrag tegenover onszelf en anderen, en het omgaan met intimiteit. Verder bespreekt hij hoe trauma in de kindertijd van invloed is op de ontwikkeling van het gevoel van eigenwaarde, het vermogen om de eigen behoeften te herkennen en na te streven, en de mogelijkheid om ons op effectieve wijze tot anderen te verhouden.

Vervolgens zullen behandelingsmogelijkheden worden verkend. Aangezien de sporen van trauma worden opgeslagen in de subcorticale hersengebieden en daardoor grotendeels afgescheiden zijn van verbale herinneringen, zal er hierbij veel aandacht zijn voor de somatische beleving van traumagerelateerde sensaties en affecten. Prof. dr. Bessel van der Kolk zal tonen hoe neurofeedback, EMDR, yoga, theater en Internal Family Systems (IFS) kunnen bijdragen aan het verwerken van het traumatische verleden en hoe deze benaderingen een integraal onderdeel van de behandeling kunnen vormen in de verschillende behandelingsfasen.

Fixatie op het trauma en aangeleerde hulpeloosheid vereisen interventies die gericht zijn op het herstel van actieve soevereiniteit en het vermogen om aanwezig te zijn in het hier en nu. Verschillende van zulke interventies zullen nader worden beschouwd. Gezien de kwetsbaarheid van interpersoonlijke verbindingen na ernstige vertrouwensbreuken, zal er tot slot ook aandacht worden besteed aan problemen met empathie, re-ensceneringen en grenzen in de therapeutische relatie door de mogelijkheden van dialectische gedragstherapie (DGT), Model Mugging en therapeutische werkprogramma’s te bestuderen.

Op deze dag leer je:
• Hoe getraumatiseerde mensen informatie verwerken.
• Hoe traumatische ervaringen worden opgeslagen in het geheugen en hoe die herinneringen weer worden opgehaald.
• Op welke manier gehechtheidstheorie kan worden toegepast bij het diagnosticeren en behandelen van trauma.
• Hoe mensen met chronische PTSS gediagnosticeerd kunnen worden en hoe je een fasegericht behandelplan kunt samenstellen.
• Welke strategieën effectief zijn gebleken voor de behandeling van ernstig trauma.
• Hoe EMDR, DGT en lichaamsgerichte therapieën kunnen worden ingezet voor de behandeling van trauma.
• Op welke wijzen kinderen zich aanpassen aan traumatiserende omstandigheden.

Tijdens de korte ervaringsonderdelen leer je:
• Wat de essentiële elementen zijn voor het creëren van een veilige en begrenzende omgeving via belichaamd bewustzijn en afstemming.
• Hoe je geleide focustechnieken kunt gebruiken voor het werken met ademhaling en het specifiek scannen van het lichaam.
• Hoe je cliënten kunt helpen om een staat van belichaamd zelfbewustzijn te bereiken met behulp van geleide focustechnieken.
• Hoe je geleide focustechnieken met of zonder beweging kunt gebruiken om therapeutische afstemming tot stand te brengen.
• Hoe je via objectgericht vrij schrijven toegang kunt krijgen tot onbewuste gedachten.

Prof. dr. Bessel van der Kolk is de auteur van het boek Traumasporen – Het herstel van lichaam, brein en geest na overweldigende ervaringen.